Metodologia liczenia

Metodologia liczenia kcal i makroskładników

Wersja 1.0 z dnia 24 października 2026 r. — obowiązuje od 24 października 2026 r.

Ten dokument wyjaśnia w prostych słowach, skąd biorą się liczby kcal, węglowodanów (W), białka (B) i tłuszczu (T), które widzisz przy każdym daniu w Dietabis, oraz dlaczego traktujemy je jako wartości przybliżone.

1. Skąd bierzemy wartości składników

Dla każdego składnika (np. „śmietana 30%”, „twaróg chudy”, „jajko”) prowadzimy własną tabelę wartości odżywczych na 100 g produktu: kcal, węglowodany, białko i tłuszcz. Przy każdym składniku zapisujemy też źródło tej wartości (np. baza USDA FDC albo etykieta konkretnego producenta) — dla jednego składnika korzystamy zawsze z jednego, wskazanego źródła, żeby liczby były spójne między daniami.

2. Jak liczymy porcję przepisu bazowego

Przepis bazowy to przepis dostępny w serwisie Cookidoo®, do którego dane danie się odnosi. Nie przejmujemy wartości odżywczych z tego serwisu — kaloryczność jednej porcji wyliczamy samodzielnie, z własnej tabeli składników „na 100 g”, i dzielimy przez liczbę porcji, jaką daje przepis bazowy.

3. „Garnek” i „talerz”

Nasze modyfikacje przepisu dzielimy na dwa kroki, które widzisz też na karcie dania:

• Krok „w garnku” — zmiany wprowadzone do całego przepisu, zanim podzielimy go na porcje (np. zamiana jednego składnika na inny, pominięcie składnika, dodanie składnika do całego naczynia). Skutek takiej zmiany dla Twojej jednej porcji liczymy, dzieląc różnicę kcal/W/B/T przez liczbę porcji przepisu bazowego.
• Krok „na talerzu” — dodatki, które doliczamy już tylko do Twojej jednej porcji (np. pieczywo, posypki), a które nie są gotowane razem z całym daniem albo różnią się między poziomami kcal.

Wynik na karcie dania to: porcja przepisu bazowego (nasze wyliczenie) → zmiany „w garnku” (przeliczone na Twoją porcję) → dodatki „na talerzu” → suma końcowa.

4. Stałe gramatury dla składników liczonych „na sztuki”

Część składników występuje w przepisach w sztukach, a nie w gramach — dla nich stosujemy stałe, uśrednione gramatury. Przykładowo (poniższe wartości to przykłady; pełna tabela jest częścią danych aplikacji i może być korygowana):

• jajko M = 56 g
• jajko L = 63 g
• kromka chleba żytniego = 35 g
• ząbek czosnku = 5 g
• cebula średnia = 110 g
• banan średni = 120 g

5. Kontrola krzyżowa: energia z makroskładników

Jako dodatkową kontrolę poprawności wyliczeń sprawdzamy, czy podana kaloryczność zgadza się w przybliżeniu z sumą energii z poszczególnych makroskładników, licząc 4 kcal na gram białka, 4 kcal na gram węglowodanów i 9 kcal na gram tłuszczu. Niewielkie różnice (do kilku procent) są naturalne i wynikają z zaokrągleń tabel składników.

6. Zasada zaokrągleń

Wewnętrznie liczymy wszystko z dokładnością do 0,1 kcal i 0,1 g. Na ekranie pokazujemy jednak liczby całkowite (bo tak łatwiej je czytać), dlatego stosujemy metodę największych reszt: liczymy dokładnie, zaokrąglamy na końcu tak, żeby widoczne liczby zawsze się sumowały do widocznego wyniku — czyli pokazane kafelki kcal/W/B/T dla poszczególnych modyfikacji zawsze zsumują się do pokazanej wartości całego posiłku.

7. Przykład liczbowy: Krem pomidorowy z twarogiem

1. Przepis bazowy dania „Krem pomidorowy z twarogiem” daje 4 porcje. Jedna porcja tego przepisu, zgodnie z naszym wyliczeniem, przed jakimikolwiek modyfikacjami: 173 kcal.
2. Zmiany „w garnku” (liczone najpierw dla całego przepisu, potem dzielone przez 4 porcje):
   • śmietana 30% 100 g zamieniona na jogurt grecki 2% 100 g: −220 kcal na cały przepis, czyli −55 kcal na porcję (220 ÷ 4),
   • pominięcie 1 łyżeczki cukru: −20 kcal na cały przepis, czyli −5 kcal na porcję (20 ÷ 4),
   • dodanie 400 g twarogu chudego do całego garnka: +396 kcal na cały przepis, czyli +99 kcal na porcję (396 ÷ 4).
3. Dodatki „na talerzu” (tylko dla Twojej porcji):
   • 2 kromki chleba żytniego (70 g): +158 kcal,
   • 15 g pestek dyni: +84 kcal.
4. Wynik końcowy dla Twojej porcji: 454 kcal · W 47 g · B 34 g · T 14 g.

Kontrola z punktu 5: 4 × 47 (W) + 4 × 34 (B) + 9 × 14 (T) = 450 kcal, czyli różnica rzędu kilku kcal względem 454 kcal — mieści się w naszej tolerancji kontrolnej.

8. Dlaczego wartości są przybliżone

Nasze liczby to staranne wyliczenie, a nie pomiar laboratoryjny konkretnego posiłku, który przygotujesz. Rzeczywista wartość energetyczna może się nieznacznie różnić z kilku powodów: różni producenci tego samego składnika (np. „jogurt grecki 2%”) mają nieco inny skład, wielkość porcji przygotowanej w domu (np. wagi jajka, grubości kromki chleba) różni się od naszych stałych gramatur, a sposób przygotowania (np. czas gotowania, odparowanie wody) też ma niewielki wpływ na końcowy wynik. Dlatego traktujemy nasze wartości jako rzetelne przybliżenie, przydatne do planowania diety, a nie jako precyzyjny pomiar co do grama.